حدود ۳۲ میلیون نفر در سراسر جهان به بیماری آلزایمر مبتلا هستند و انتظار میرود این تعداد تا سال ۲۰۵۰ به ۱۵۲ میلیون نفر برسد. در حالی که درمانهای موجود عمدتاً بر کاهش سرعت زوال شناختی در مراحل اولیه یا مدیریت علائم در مراحل پیشرفته متمرکز هستند، یک مطالعه جدید نشان داده است که دوز پایین لیتیوم، دارویی که برای درمان اختلال دوقطبی استفاده میشود، ممکن است مزایای محافظتکننده عصبی قابلتوجهی در برابر پیشرفت آلزایمر داشته باشد.
چرا لیتیوم با دوز پایین؟
دکتر حسینی کی. مانجی، استاد دانشگاه آکسفورد و از روسای مشترک برنامه اهداف سلامت روان دولت بریتانیا، توضیح داد که در ۲۵ سال گذشته، دادههای مولکولی، تصویربرداری و اپیدمیولوژیک نشان دادهاند که لیتیوم چیزی بیش از یک داروی روانپزشکی است و دارای خواص نوروتروفیک و محافظتکننده عصبی عمدهای است. با این حال، دوزهای سنتی کربنات لیتیوم به دلیل عوارض جانبی بالا، به ویژه خطرات برای عملکرد کلیه و تیروئید، توسط افراد مسن به خوبی تحمل نمیشوند.
به گفته مانجی، مطالعات متعدد نشان دادهاند که بسیاری از خواص مفید لیتیوم در دوزهای بسیار پایینتر از دوزهای سنتی مورد استفاده در اختلال دوقطبی مشاهده میشوند. این دوز پایین، اثرات نوروتروفیک را حفظ کرده و در عین حال عوارض جانبی قابلتوجهی کمتری دارد.
مکانیسم اثر لیتیوم در مغز
مانجی توضیح داد که لیتیوم منحصر به فرد است زیرا میتواند کوچک شدن مغز را در اختلال دوقطبی حفظ یا حتی معکوس کند. پژوهشگران معتقدند که لیتیوم با دوز پایین نیز میتواند با کاهش پیشرونده مشابه در بیماری آلزایمر مقابله کند. لیتیوم بر آبشارهای اصلی نوروتروفیک (BDNF، bcl-2 و GSK-3β) تأثیر میگذارد که فرض میشود پیشرفت بیماری را کاهش میدهند.
لیتیوم با دوز پایین به جای تلاش برای پاکسازی یک پروتئین سمی واحد، مانند یک کلید اصلی عمل میکند که با افزایش تولید BDNF، مسدود کردن فعالیت آنزیمهای مضر و بهبود انرژی مغز، سیستم دفاعی سلولی کلی مغز را ارتقا میدهد. به عبارت دیگر، لیتیوم به سلولهای آسیبپذیر مغز کمک میکند تا علیرغم محیط سمی آلزایمر، زنده بمانند و سالم بمانند.
اهمیت این یافته برای آینده درمان آلزایمر
دکتر مانجی تأکید کرد که درمانهای فعلی عمدتاً بر آسیبشناسیهای منفرد، مانند از بین بردن پلاکهای آمیلوئید تمرکز دارند، در حالی که آلزایمر فوقالعاده پیچیده است و شامل مجموعهای پیشرونده از آسیبپذیریهای سلولی، از جمله پوسیدگی میتوکندری، استرس اکسیداتیو و از دست دادن اتصالات سیناپسی است. رویکرد لیتیوم با دوز پایین به دلیل مکانیسم اثر چندگانه خود، میتواند راهکار جامعتری برای مقابله با این پیچیدگیها ارائه دهد.
اگرچه این یافتهها امیدوارکننده هستند، اما نیاز به آزمایشات بالینی گستردهتری برای تأیید اثربخشی و ایمنی لیتیوم با دوز پایین در بیماران آلزایمر وجود دارد. با این وجود، این مطالعه مسیر جدیدی را برای استفاده از داروهای موجود با رویکردی نوین در مبارزه با یکی از چالشبرانگیزترین بیماریهای عصبی قرن پیش رو باز کرده است.
دکتر حصارکی، پزشک متخصص و پژوهشگر حوزه سلامت و پزشکی، با بیش از ۱۵ سال تجربه حرفهای در درمان بیماران، آموزش پزشکی و پژوهشهای علمی، به عنوان یکی از منابع معتبر و قابل اعتماد در حوزه سلامت شناخته میشود. دکتر حصارکی همواره تلاش کرده است با انتشار مقالات علمی، راهنماییهای پزشکی و مطالب آموزشی، دانش پزشکی را به زبان ساده و قابل فهم برای عموم مردم ارائه دهد.
تخصص و زمینه فعالیت
پزشکی عمومی و تخصصی با تمرکز بر پیشگیری و درمان بیماریها
پژوهش و نگارش مقالات علمی و آموزشی پزشکی
آموزش و مشاوره سلامت به بیماران و جامعه
ارائه تحلیلها و مطالب بهروز در حوزه پزشکی و سلامت
تجربه حرفهای
دکتر حصارکی طی سالها فعالیت خود در مطب، بیمارستانها و مراکز تحقیقاتی، تجارب گستردهای در مراقبتهای بالینی، تشخیص بیماریها و آموزش پزشکی کسب کرده است. مقالات و مطالب آموزشی او در مجلات معتبر علمی و پلتفرمهای پزشکی منتشر شده و همواره با تکیه بر منابع علمی معتبر و استانداردهای پزشکی تهیه میشوند.
اعتبار و رویکرد حرفهای
تمامی مطالب منتشر شده توسط دکتر حصارکی بر پایه شواهد علمی، مطالعات معتبر و تجربه بالینی تهیه میشوند. او با رعایت استانداردهای اخلاق حرفهای پزشکی و اصول دقیق علمی، همواره اطلاعاتی قابل اعتماد و معتبر در اختیار خوانندگان قرار میدهد.
ارتباط با نویسنده
خوانندگان میتوانند پرسشها، نظرات و پیشنهادات خود را مستقیماً با دکتر حصارکی از طریق ایمیل dr.hesarki@drhesarki.ir در میان بگذارند.
دکتر حصارکی – همراه مطمئن شما در مسیر سلامت و دانش پزشکی.
Leave a Reply