هوش مصنوعی قرار است دسترسی به خدمات سلامت را آسانتر کند، اما کارشناسان هشدار میدهند که اگر ابزارهای جدید برای افراد نابینا، کمتوان حرکتی یا کاربران فناوریهای کمکی طراحی نشوند، خود هوش مصنوعی به مانعی تازه برای میلیونها بیمار تبدیل خواهد شد. در حالی که غولهای فناوری مانند آمازون، مایکروسافت و OpenAI مدلهای سلامت مبتنی بر هوش مصنوعی را عرضه کردهاند، نگرانی از ایجاد شکاف جدید نابرابری در سلامت روزافزون است.
هوش مصنوعی دروازه جدید سلامت؛ چه کسانی پشت در میمانند؟
به گزارش خبرنگار مهر، آمازون دستیار سلامت مبتنی بر هوش مصنوعی خود را برای همه کاربران اپلیکیشن و وبسایتش گسترش داده است. مایکروسافت «Copilot Health» را معرفی کرده؛ سیستمی که سوابق پزشکی، دادههای پوشیدنیها و تاریخچه سلامت فرد را در یک رابط هوش مصنوعی ترکیب میکند. شرکتهایی مثل Anthropic و OpenAI هم مدلهای مخصوص سلامت را برای مصرفکنندگان عرضه کردهاند. پیام این غولهای فناوری روشن است: هوش مصنوعی قرار است «در ورودی» جدید خدمات درمانی باشد.
اما طبق آمار مرکز کنترل و پیشگیری بیماریهای آمریکا (CDC)، بیش از ۷۰ میلیون بزرگسال آمریکایی با نوعی معلولیت زندگی میکنند؛ یعنی نزدیک به ۲۹ درصد جمعیت بزرگسال. برای بسیاری از این افراد، فناوریهایی که بهعنوان «دروازه جدید سلامت» معرفی میشوند، عملاً قابل استفاده نیستند. به عنوان مثال، فرد نابینایی که با صفحهخوان میخواهد وقت پزشک بگیرد اما دکمهها برچسب مناسب ندارند، یا بیماری با محدودیت حرکتی که نمیتواند از چتباتی استفاده کند که از ورودی صفحهکلید پشتیبانی نمیکند. اینها فقط مشکلات فنی کوچک نیستند؛ بلکه میتوانند دسترسی به درمان را غیرممکن کنند.
چرا هوش مصنوعی میتواند شکاف نابرابری در سلامت را عمیقتر کند؟
سالهاست که نظام سلامت تلاش میکند دسترسی بیماران را از طریق ویزیت آنلاین، پورتال بیماران و فرمهای دیجیتال بهبود بخشد. اما همین دیجیتالی شدن، برای برخی بیماران به مانعی تازه تبدیل شده است. اکنون با ورود هوش مصنوعی، موضوع جدیتر شده؛ چون این ابزارها دیگر قابلیت جانبی نیستند، بلکه به نقطه اصلی تماس بیماران با خدمات سلامت تبدیل میشوند.
مطالعهای در سال ۲۰۲۵ هشدار داده که بیشتر ابزارهای سلامت مبتنی بر هوش مصنوعی بدون مشارکت واقعی افراد دارای معلولیت طراحی شدهاند که نتیجه آن میتواند خدمات ضعیفتر، تشخیصهای نادرست یا حتی حذف کامل برخی کاربران از سیستم باشد. مسئله این نیست که شرکتها عمداً افراد دارای معلولیت را کنار گذاشتهاند؛ مشکل اصلی این است که «دسترسپذیری» از همان ابتدا جزو اولویت طراحی نبوده است.
قوانین جدید و ضرورت تغییر رویکرد
وزارت بهداشت آمریکا قوانین جدیدی تصویب کرده که مراکز درمانی دریافتکننده بودجه فدرال را موظف میکند خدمات دیجیتال خود (وبسایتها، اپلیکیشنها، پورتال بیماران و کیوسکهای دیجیتال) را تا سال ۲۰۲۶ با استانداردهای دسترسپذیری هماهنگ کنند. اما مشکل اینجاست که این مقررات برای وبسایتهای سنتی نوشته شدهاند، نه برای نسل جدید چتباتها و رابطهای هوش مصنوعی که بهسرعت در حال جایگزین شدن با مسیرهای سنتی درمان هستند.
کارشناسان معتقدند راهحل پیچیده نیست، بلکه نیازمند تغییر اولویتهاست. شرکتهای فناوری و مراکز درمانی باید دسترسپذیری را همسطح امنیت و حریم خصوصی در نظر بگیرند، ابزارهای هوش مصنوعی را از ابتدا با فناوریهای کمکی آزمایش کنند و شفاف بگویند محصولاتشان برای کاربران دارای معلولیت چقدر قابل استفاده است. هوش مصنوعی میتواند دسترسی به خدمات سلامت را سریعتر، شخصیتر و آسانتر کند؛ اما اگر برای همه طراحی نشود، همان فناوریای که قرار است موانع را از بین ببرد، خود به مانعی تازه تبدیل خواهد شد و شکاف نابرابری در سلامت را بیش از پیش عمیق میکند.
دکتر حصارکی، پزشک متخصص و پژوهشگر حوزه سلامت و پزشکی، با بیش از ۱۵ سال تجربه حرفهای در درمان بیماران، آموزش پزشکی و پژوهشهای علمی، به عنوان یکی از منابع معتبر و قابل اعتماد در حوزه سلامت شناخته میشود. دکتر حصارکی همواره تلاش کرده است با انتشار مقالات علمی، راهنماییهای پزشکی و مطالب آموزشی، دانش پزشکی را به زبان ساده و قابل فهم برای عموم مردم ارائه دهد.
تخصص و زمینه فعالیت
پزشکی عمومی و تخصصی با تمرکز بر پیشگیری و درمان بیماریها
پژوهش و نگارش مقالات علمی و آموزشی پزشکی
آموزش و مشاوره سلامت به بیماران و جامعه
ارائه تحلیلها و مطالب بهروز در حوزه پزشکی و سلامت
تجربه حرفهای
دکتر حصارکی طی سالها فعالیت خود در مطب، بیمارستانها و مراکز تحقیقاتی، تجارب گستردهای در مراقبتهای بالینی، تشخیص بیماریها و آموزش پزشکی کسب کرده است. مقالات و مطالب آموزشی او در مجلات معتبر علمی و پلتفرمهای پزشکی منتشر شده و همواره با تکیه بر منابع علمی معتبر و استانداردهای پزشکی تهیه میشوند.
اعتبار و رویکرد حرفهای
تمامی مطالب منتشر شده توسط دکتر حصارکی بر پایه شواهد علمی، مطالعات معتبر و تجربه بالینی تهیه میشوند. او با رعایت استانداردهای اخلاق حرفهای پزشکی و اصول دقیق علمی، همواره اطلاعاتی قابل اعتماد و معتبر در اختیار خوانندگان قرار میدهد.
ارتباط با نویسنده
خوانندگان میتوانند پرسشها، نظرات و پیشنهادات خود را مستقیماً با دکتر حصارکی از طریق ایمیل dr.hesarki@drhesarki.ir در میان بگذارند.
دکتر حصارکی – همراه مطمئن شما در مسیر سلامت و دانش پزشکی.
Leave a Reply